شیر پرکن پکیج کجاست ؟ چه کاری انجام می دهد | توضیحات کامل همراه با تصاویر

شیر پرکن پکیج: آموزش کامل از تنظیم فشار تا تشخیص خرابی

شیر پرکن پکیج قطعه‌ای کوچک اما حیاتی هست که وظیفه اصلی آن تنظیم فشار آب در مدار گرمایش (رادیاتورها) است. این شیر تنها راه ارتباطی بین آب شهری و سیستم بسته گرمایش پکیج شما هست و فشار استاندارد آن باید روی ۱.۵ بار تنظیم شود. این قطعه معمولا زیر دستگاه قرار دارد و با یک دسته پلاستیکی آبی یا مشکی شناخته می شود. خرابی آن می‌تواند باعث بالا رفتن خود به خودی فشار و سرریز آب از زیر پکیج بشود.

در این مقاله، همه چیز رو از پیدا کردن محل دقیق این شیر تا ترفندهای اضطراری برای کم و زیاد کردن فشار، با زبانی ساده یاد میگیرید.

شیر پرکن پکیج دقیقا کجاست و چه شکلی هست؟

بسیار خوب، قبل از هر کاری باید این قطعه رو پیدا کنیم. خیلی وقت‌ها افراد به اشتباه شیرهای دیگری رو دستکاری میکنند. شیر پرکن تقریبا در تمام پکیج‌ها در قسمت زیرین دستگاه قرار گرفته. معمولاً یک دسته یا ولوم کوچک پلاستیکی به رنگ آبی یا مشکی دارد.

در بعضی مدل‌های قدیمی‌تر، ممکن هست دسته نداشته باشد و برای چرخاندن آن به یک آچار تخت کوچک نیاز داشته باشید. اما در مدل‌های امروزی، همه چیز برای استفاده با دست طراحی شده. به زیر پکیج خود نگاه کنید؛ بین شلنگ‌ها و لوله‌ها، به دنبال همان قطعه کوچک با دسته رنگی بگردید.

کار اصلی شیر پرکن چیست؟ چرا به آن نیاز داریم؟

شاید بپرسید آب داخل رادیاتورها از کجا میاد؟ ببینید، مدار گرمایش پکیج یک سیستم کاملاً بسته هست. یعنی آبی که داخل رادیاتورها میچرخه و خونه رو گرم میکنه، با آب مصرفی که برای دوش گرفتن یا شستن ظرف‌ها استفاده میکنید هیچ ارتباطی نداره. این دو مدار کاملا از هم جدا هستند.

این سیستم بسته به دلایل مختلفی مثل نشتی‌های بسیار ریز یا هواگیری، به مرور زمان مقداری از آب خودش رو از دست میده و فشارش کم می شود. اینجا هست که شیر پرکن وارد عمل می شود. وقتی شما این شیر را باز میکنید، یک مسیر موقت و مستقیم بین لوله آب شهری و مدار بسته رادیاتورها ایجاد میکنید. آب با فشار وارد سیستم گرمایش می شود و عقربه فشار یا همان مانومتر را بالا میبرد. بعد از تنظیم فشار، شما شیر رو میبندید و این ارتباط دوباره قطع می شود.

آموزش بالا بردن فشار پکیج (قدم به قدم و بدون استرس)

این سوالی هست که خیلی‌ها رو نگران میکنه. ترس از شکستن شیر یا خرابکاری همیشه وجود دارد، اما قانونش خیلی ساده هست و اصلا پیچیدده نیست.

اول از خودتان بپرسید: آیا دستگاه خاموش هست و ارور میدهد؟ معمولاً افت فشار زیر ۰.۵ بار باعث نمایش ارورهایی مثل E1 در پکیج بوتان یا ۴۰-۷۰ در ایران رادیاتور می شود.

گام اول: جهت چرخش شیر پرکن

برای باز کردن شیر و تزریق آب، دسته شیر پرکن رو همیشه خلاف جهت عقربه‌های ساعت (یعنی به سمت چپ) بچرخانید. نیازی به زور و فشار زیاد نیست. همین که شیر کمی بچرخد، صدای ورود آب که شبیه یک "فیسسسس" ملایم هست رو میشنوید. این یعنی کار رو درست انجام دادید.

گام دوم: عقربه فشار باید روی چند باشد؟

خب، شیر رو باز کردید، حالا تا کی باید باز بماند؟ چشم شما باید فقط و فقط به مانومتر (عقربه فشار) باشد. محدوده طلایی و استاندارد برای فشار پکیج در حالت سرد (وقتی رادیاتورها سرد هستند) بین ۱ تا ۱.۵ بار هست. تجربه من میگه بهترین نقطه برای تنظیم، دقیقاً روی ۱.۵ بار است.

چرا؟ چون وقتی سیستم گرمایش روشن می شود و آب داخل مدار داغ می شود، حجمش کمی زیاد می شود و فشار به طور طبیعی بالاتر میرود (مثلا تا ۱.۸ یا حتی ۲ بار). اگر شما از اول فشار رو روی ۲ تنظیم کنید، موقع کار کردن دستگاه فشار به سمت ۳ بار حرکت میکنه و شیر اطمینان دستگاه عمل میکند و آب داغ از زیر پکیج تخلیه می شود. این یعنی یه جای کار ایراد داره..

پس راه حل اینه:

• شیر پرکن رو به آرامی باز کنید.
• به عقربه مانومتر با دقت نگاه کنید.
• به محض اینکه عقربه به عدد ۱.۵ رسید، سریع شیر رو در جهت عقربه‌های ساعت (به سمت راست) محکم ببندید.

و اینکه... حتما حتما بعد از تنظیم فشار، از بسته بودن کامل شیر پرکن پکیج مطمئن شوید. این مهم ترین بخش کار هست. یک شیر که خوب بسته نشده، میتونه فاجعه به بار بیاره.

علائم خرابی شیر پرکن چیست؟ (این بخش خطرناک است)

این قطعه کوچک و ساده، اگر خراب شود میتواند دردسر بزرگی درست کند. خرابی شیر پرکن دو نشانه خیلی واضح دارد که باید آنها رو جدی بگیرید.

علامت اول: فشار خود به خود بالا میرود

این شایع ترین و خطرناک ترین علامت هست. شما مطمئن هستید که شیر پرکن رو محکم بستید، اما میبینید که عقربه فشار آرام آرام و طی چند ساعت یا یک روز، از ۱.۵ به سمت ۲ و ۳ بار حرکت میکند. این یعنی شیر از داخل خراب شده و نشتی نامحسوس دارد. در واقع آب بندی نیست و به اصطلاح "دزدی آب" دارد.

نتیجه اش چیست؟ فشار مدار بیش از حد بالا میرود و برای جلوگیری از ترکیدن لوله‌ها، شیر اطمینان ۳ بار دستگاه عمل میکند و حجم زیادی آب داغ از زیر پکیج روی زمین میریزد. اگر این علامت رو دیدید، معطل نکنید و برای تعویض شیر پرکن اقدام کنید. مگر اینکه بخواهید هر روز سطل زیر پکیج خالی کنید.

علامت دوم: دسته شیر هرز میچرخد

شما میخواهید فشار رو تنظیم کنید، شیر رو میچرخانید ولی دسته همینطور دور خودش میچرخد و هیچ اتفاقی نمی افتد. نه صدای آب می آید و نه عقربه حرکت میکند. این یعنی مغزی داخلی شیر شکسته و دیگر عمل نمیکند و باید تعویض شود.

راستی، یه نکته؛ قبل از هر کاری، حتما دو شاخه پکیج رو از پریز برق بکشید.. این یک هشدار جدی هست. ترکیب آب و برق به شدت خطرناک هست و کوچک ترین بی احتیاطی میتواند باعث برق گرفتگی شود. این موضوع اصلا شوخی بردار نیست و مسئوولیت آن با خودتان هست.

شیر پرکن اتوماتیک: فرشته نجات یا شیطان پنهان؟

در بازار قطعاتی به اسم شیر پرکن اتوماتیک یا شیر تنظیم فشار اتوماتیک هم پیدا می شود. کارش اینه که به جای شما حواسش به فشار دستگاه هست و هر وقت فشار از یک حدی کمتر شد، خودش باز می شود و آب به سیستم تزریق میکند. روی کاغذ عالی به نظر میرسد، نه؟

اما صبر کنید. من به عنوان یک تکنسین، استفاده از این قطعه رو اصلا و ابدا توصیه نمیکنم. چرا؟

بیایید یک سناریوی واقعی رو تصور کنیم. فرض کنید یکی از رادیاتورها یا یکی از اتصالات در کف خانه شما یک نشتی بسیار کوچک پیدا کرده و آرام آرام آب از سیستم خارج می شود. اگر شیر پرکن دستی باشد، شما بعد از یکی دو روز میبینید که فشار پکیج افتاده و متوجه می شوید که این یعنی یه جای کار ایراد داره و باید دنبال نشتی بگردید.

اما اگر شیر پرکن اتوماتیک نصب باشد چه اتفاقی می افتد؟ این شیر به صورت پیوستته و خودکار افت فشار رو جبران میکند و شما هرگز متوجه وجود نشتی نمی شوید. این روند ماه ها ادامه پیدا میکند تا جایی که نم و رطوبت به سقف طبقه پایین برسد یا کفپوش های گران قیمت خانه شما آسیب ببیند. گاهی اتفاقا یک سیستم ساده و دستی، خیلی قابل اعتمادتر از یک سیستم پیچیده اتوماتیک هست.

خب چه نتیجه‌ای میگیریم؟ سیستم دستی بهتر هست چون شما رو از وجود مشکل در سیستم (نشتی) با خبر میکند، اما سیستم اتوماتیک مشکل رو از شما پنهان میکند و خسارت بزرگتری به بار می آورد.

ویژگی	شیر پرکن دستی (معمولی)	شیر پرکن اتوماتیک
اطلاع از نشتی	با افت فشار، متوجه نشتی می شوید	نشتی را پنهان میکند
ایمنی ساختمان	بسیار بالا	ریسک خسارت به ساختمان
توصیه تکنسین	فقط و فقط توصیه می شود	هرگز توصیه نمی شود

ترفند طلایی: چطور فشار پکیج رو پایین بیاریم؟

این یک راه حل فوق العاده کاربردی هست.

حالا حالت برعکس رو در نظر بگیرید. حواستان نبود و شیر پرکن رو زیاد باز گذاشتید و فشار به جای ۱.۵، روی ۲.۵ یا ۳ رفته. یا میخواهید برای تابستان آب مدار رادیاتورها رو خالی کنید. راه حلش چیه؟

البته قبلش، دقت داشته باشید که راه ساده‌ ولی کثیف‌تر، هواگیری یکی از رادیاتورها هست. اما یک راه خیلی تمیزتر وجود دارد که از خود شیر پرکن استفاده میکند. این روش شاید کمی عجیب به نظر بیاد ولی در عمل عالی کار میکند.

دقت کنید که مراحل زیر رو به ترتیب انجام بدهید:

۱. اول از همه، شیر ورودی آب سرد به پکیج رو ببندید. این شیر معمولا اولین شیر از سمت راست در زیر پکیجها هست که یک شلنگ از آن به دیوار وصل شده.

۲. حالا یکی از شیرهای آب گرم خانه رو باز کنید. مثلا شیر آب گرم روشویی یا حمام. (چون ورودی رو بستید، آبی از آن خارج نمیشود، نگران نباشید).

۳. و حالا... شیر پرکن پکیج رو به آرامی باز کنید (خلاف عقربه های ساعت).

چه اتفاقی می افتد؟ چون ورودی آب شهر بسته هست، آب پرفشار داخل مدار رادیاتورها مسیر برعکس رو طی میکند، وارد مدار آب مصرفی می شود و از طریق همان شیر آب گرمی که باز گذاشتید، خارج می شود. شما میبینید که عقربه فشار به سرعت پایین می آید. وقتی به فشار دلخواه (مثلا ۱.۵ یا حتی صفر) رسید، اول شیر پرکن رو محکم ببندید و بعد شیر ورودی آب اصلی رو باز کنید. تمام.

این یک ترفند فوق العاده کاربردی هست که هر صاحب پکیجی باید بلد باشد. با این حال، همونطور که در پاراگراف‌های قبلی گفتم، مسئولیت انجام این کارها با خود شما هست.

اگر شیر پرکن سفت شده بود و نمیچرخید چه کنیم؟

گاهی اتفاقا به خاطر رسوبات آب، مغزی شیر پرکن گیر میکند و با دست نمیچرخد. در این حالت به هیچ وجه با انبر قفلی یا آچارهای بزرگ به آن فشار نیاورید چون دسته پلاستیکی آن میشکند و کارتان سخت تر می شود.

بهترین راه حل استفاده از یک انبردست یا دم باریک کوچک هست. با یک دست بدنه شیر رو نگه دارید و با دست دیگر، با انبردست به آرامی و با فشار کم، سعی کنید مغزی را بچرخانید. چند ضربه کوچک و آرام به بدنه شیر هم میتواند به آزاد شدن رسوبات کمک کند. اگر باز هم باز نشد، بهتر است ریسک نکنید. شکستن این قطعه میتواند باعث فوران آب بشود و بهتر هست کار رو به یک تکنسین بسپارید.

یک نکته در مورد پکیجهای دیجیتال

در پکیجهای جدیدتر که صفحه نمایش دیجیتال دارند، ممکن هست مانومتر عقربه‌ای وجود نداشته باشد. در این مدل‌ها باید با زدن یک دکمه (که معمولا با علامت فشارسنج مشخص شده) یا با رفتن به منوی تنظیمات، فشار سیستم رو به صورت عددی روی نمایشگر ببینید. روش کار برای تنظیم فشار هیچ فرقی ندارد، فقط به جای نگاه کردن به عقربه، باید عدد روی صفحه نمایش رو دنبال کنید تا به ۱.۵ برسد..

البته این احتمالاتی که میگم تقریبی هست و شاید خیلی دقیق نباشد، چون در برخی مدل‌های خاص، ممکن هست این روش کمی متفاوت باشد. اما در عمل، در ۹۹٪ پکیجها همینطور کار میکند. این هم از تمام نکاتی که باید در مورد شیر پرکن میدانستید. امیدوارم این راهنما به شما کمک کرده باشد تا با اطمینان بیشتری با پکیج خودتان کار کنید.